Gallery

Chuyện của cá

 

Cá chết.

Định để im xem sao nhưng bỗng dưng ăn phải khoai ngứa nên bam tí😀

Ấy là cái chuyện cá chết ở miền Trung.

Hiện giờ mọi con mắt đang nhìn về Vũng Áng với thủ phạm chính tất nhiên là tq. Với tôi, cho đến khi có kết luận chính thức thì tôi không tin nguồn gốc xuất phát từ Vũng Áng.

Bởi một lẽ đơn giản, chất độc – nếu không phải là chất thải – thì cũng có giá trị nhất định. Để đầu độc cả một vùng biển rộng lớn như vậy cần rất nhiều chất độc, việc mua bán, vận chuyển một lượng lớn như vậy về Vũng Áng là không hề dễ dàng, dù là ở Việt Nam. Và rất tốn kém. Trừ khi trong kcn này có một nhà máy chuyên sx chất độc để bơm xuống biển từ những nguyên liệu thông thường, và bql kcn lại không hề biết có nhà máy đó.

Còn nếu nó là chất thải độc hại thì lại càng khó tin hơn vì nó cần một lượng lớn hơn chất độc nhiều lần. Để đầu độc vùng biển của mấy tỉnh như vậy chắc cả kcn Vũng Áng chỉ làm một việc duy nhất là sx chất thải thì may ra mới đủ.

Nguyên nhân chưa được xác định, bởi vậy theo tôi không loại trừ yếu tố tự nhiên, chẳng hạn như vì sự nóng lên của nước biển. Không nhiều người nhớ rằng lượng oxy hòa tan trong nước biển giảm xuống khi nhiệt độ tăng, và không loại trừ việc giảm lượng oxy hòa tan trong nước biển sẽ dẫn tới một sự mất cân bằng sinh thái làm cá biển chết hàng loạt.

Trong khi nguyên nhân cá chết chưa rõ thì đã có nhiều cái khác đã rõ.

Đầu tiên, đó là sự yếu kém của các nhà phoa học. Không một ai đưa ra được một lời giải thích cho đáng với vai trò của những người bằng cấp đầy mình, dù sự việc rất nghiêm trọng và xảy ra đã lâu.

Tiếp, là sự yếu kém của chính quyền. Không có động thái gì trước những tai họa của người dân, và đến khi có động thái thì bất lực vì nước nông nghiệp phải chờ nước công an, chờ nước ngoại giao, chờ nước kế hoạch v.v… cùng phối hợp vào thì mới có thể làm việc được.

Một việc đơn giản, là ở các nước đã từng xảy ra cá chết hàng loạt thì chính quyền sẽ phải cử người đi thu gom và tiêu hủy. Còn ở ta, là lời kêu gọi mọi người không ăn uống và tự nguyện không kinh doanh cá chết. Và báo chí thì giật tít “cá chết giạt vào bờ có giòi”, như thể đó là một sự lạ.

Hay là nó không được có giòi?

*****

Cá thối 1.

Không ngoài dự đoán, việc thông báo nguyên nhân chính thức vì sao cá chết đã không nói đến sự liên can của Phọc mô sa.

Bởi thứ nhất, rất khó tìm được bằng chứng thuyết phục có tính khoa học để chứng minh sự liên quan nếu có, nhất là với những gì các nhà khoa học, các ban bệ bộ ngành đã thể hiện một cách rất thiếu chuyên nghiệp trong thời gian qua.

Thứ hai, nếu quả thực là có đi nữa, thì việc công khai nó hay không, như thế nào, vào lúc nào, thì như thường lệ ở quê ta, nó vẫn là cả một bài toán nằm trong một mê cung rối rắm của các lít đờ để bảo vệ sự tồn vong của somebody.

Chỉ biết rằng qua vụ này mọi người mới có dịp được biết rằng quy mô xả thải của nhà máy này lớn tới mức nào, và nguy cơ ô nhiễm sẽ ghê gớm thế nào nếu họ không làm đúng cam kết về bảo vệ môi trường.

Không thừa khi nói rằng với các doanh nghiệp nói chung và luyện kim như Phọc mô sa nói riêng, thuế và chi phí xử lý chất thải – là nghĩa vụ của họ với xã hội – cũng là hai gánh nặng mà họ né được bao nhiêu tốt bấy nhiêu. Trông cậy vào lòng tốt của doanh nghiệp rằng họ sẽ tự nguyện tự giác mất những khoản tiền rất lớn này thì hoặc là thậm ngu, hoặc là giả vờ ngu để ăn tiền.

Chẳng thế mà các cơ quan thuế đã phải có một bộ máy đồ sộ với rất nhiều phương tiện để tróc nã tiền thuế của các doanh nghiệp (và trong nhiều trường hợp là giúp doanh nghiệp trốn thuế để cưa đôi tiền ăn gian).

Trong khi đó, việc giám sát, quản lý xả thải, bảo vệ môi trường, chắc vì không ra tiền cho người thực thi công vụ lẫn cơ quan quản lý như thu thuế nên không nhận được mấy quan tâm.

Nếu biết rằng trong số tiền mua mỗi lít xăng mọi người đổ vào xe để đi lại hàng ngày đã phải gồm mấy ngàn tiền phí bảo vệ môi trường thì mới hiểu trách nhiệm của những doanh nghiệp gây ô nhiễm nhiều như Phọc mô sa còn phải lớn cỡ nào.

Và các cơ quan của zân, zo zân và vì zân đã làm những gì để giám sát việc thực hiện trách nhiệm ấy, cụ thể như là ở Phọc mô sa thời gian qua, và sau này?

 

*****

Cá thối 2.

Chuyện cá biển, thậm chí chim biển hay smt. biển bỗng dưng chết hàng loạt không phải là chuyện hiếm gặp trên thế giới, kể cả ở gần quê ta – về cả thời gian lẫn khoảng cách. Và không phải người ta luôn luôn tìm được lý do. Có khi tìm được ngay, có khi rất lâu sau, có khi tranh cãi mãi mà không tìm được. Phoa học là thế, không phải luôn luôn cứ muốn là phải được.

Bởi thế, không có gì lạ khi đến giờ giới phoa học quê ta lẫn các thể loại ban bệ bộ ngành vẫn chưa thể nói được tại sao cá chết mà phải để việc đó cho các anh hùng – họ nói trúng thì trúng, không trúng thì cũng chẳng sao không ai bắt vạ được.

Cái lạ ở đây là cách ứng phó tệ hại trước thảm họa mà nhà nước và nhân dân cùng làm vừa qua.

Nhìn ra xung quanh, có thể thấy khi các loại chim cá chết giạt vào bờ biển thì việc người ta làm ngay là thu gom để tiêu hủy, không làm cho tình hình và môi trường xấu thêm. Ai nghiên cứu cứ nghiên cứu, ai làm vệ sinh cứ làm vệ sinh, người nào lo việc nấy.

Còn ở quê ta, thay vì bảo nhau vác xẻng lên và đi (chôn lấp cá) thì mọi người quay ra đấu nhau về những chuyện lẽ ra nên dành cho các nhà chienmon. Và trong lúc mọi chuyện chưa thể ngã ngũ trắng đen phải trái ngay được thì một vài kẻ bất lương đã tranh thủ tận dụng cơ hội, thay vì phải mất công ra khơi đánh cá thì nay cá dạt đầy bờ, chỉ việc xúc cá chết đi bán.

Hậu quả của việc này thì đã quá rõ. Người ta đang mất lòng tin, đang quay lưng lại với hải sản, và thiệt hại gây ra cho người dân, cả người ăn cá lẫn người sống nhờ cá sẽ còn rất lớn, lớn hơn cái thảm họa cá chết đang diễn ra trước mắt rất nhiều và còn kéo dài rất lâu nữa. Nếu cả người dân lẫn chính quyền vẫn hành xử như hiện nay.

Chôn lấp cá chết để ngăn chặn việc ăn uống kinh doanh cá chết, tiến hành xét nghiệm và công bố kết quả xét nghiệm mẫu nước biển để khẳng định có tắm được hay không, xét nghiệm các mẫu cá đánh bắt về xem có bị nhiễm độc hay không (giống như hàng xuất khẩu vẫn làm) để mọi người cùng biết phải làm gì, những việc đó liệu có khó đến nỗi không có ai làm nổi hay không?

*****

Cá thối 3.

Tháng 4, ngày 1 thường được biết tới như một ngày nói xạo, ngày cá tháng 4. Nhưng không ai nghĩ năm nay tháng 4 lại gắn với chuyện cá theo một ý nghĩa khác: cá chết.

Nhưng có lẽ vì vẫn có yếu tố cá tháng tư nên trên thế giới fb, bên cạnh những bài viết nghiêm túc vẫn còn đầy những chuyện xạo được bà con tin như thật. Chuyện rất nhiều, ở đây chỉ nói tới vài.

Chuyện đầu tiên, với những thủ pháp và nội dung rất sơ đẳng nhưng không hiểu sao rất nhiều người tin và share nhiệt tình, đó là thông tin về một phòng thí nghiệm nào đó ở Âu phân tích nước biển Vũng áng. Ngoài một điều nên biết là trong các tài liệu nghiêm túc, người ta phải ghi rõ tên, địa chỉ, ai sở hữu phòng thí nghiệm, ai tiến hành, lý do tại sao họ làm, mẫu vật từ đâu, kết quả cụ thể thế nào v.v… ta hãy xem cái kết quả cái ptn châu âu nọ ghi gì.

Thứ nhất, nó ghi trong nước biển Vũng áng có 5 kim loại nặng. Thật ra trong nước biển ở bất cứ đâu cũng có không chỉ 5 kln nọ, mà còn rất nhiều nguyên tố khác, kể cả vàng và bạch kim. Muốn biết nước biển có gì, mọi người có thể vào trang nước biển chấm gu gồ để hỏi.

Thứ hai, nó ghi tác hại của mấy thứ kim loại nặng ấy. Ai cũng có thể cóp bết được những thông tin chung chung ấy trên gu gồ chấm kim loại nặng, không cần đọc cái bản kết quả kia.

Cái quan trọng cần biết là hàm lượng từng kln trong cái mẫu nước được cho là của Vũng áng kia là bao nhiêu, so với giá trị chung thông thường là bao nhiêu, và so với hàm lượng gây độc tối thiểu là bao nhiêu, thì cái bản kết quả này lại lờ tịt đi không nói tới.

Vậy nó có đáng để tin không?

Không nói thêm tới những chuyện giật gân không thể kiểm chứng, như kiểu gia đình ông x gần nhà bị ngộ độc vì ăn cá biển, hay ông hàng xóm đi tắm biển về bị phù mỏ, ngứa zái v.v.. ở đây chỉ nói đến một câu chuyện khác, cũng được rất nhiều người tham gia.

Câu chuyện này, tuy không liên quan nhưng lại làm tôi nhớ đến câu chuyện đã từng xảy ra với Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt, khi ông phải hứng chịu một làn sóng phản đối giận dữ vì một câu nói đã bị cắt xén một cách ác ý.

Đó chính là câu chuyện xảy ra với đồng chí gì được cho là phát ngôn của Phọc mô sa.

Tuy vị trí của đồng chí rất khiêm tốn so với Đức Tổng Giám mục, nhưng cách đồng chí được đối đãi thì không khác mấy. Những gì đồng chí nói đã bị cắt xén, nhào nặn một cách rất khoa học, rất có nghề để trở thành một thông điệp khác hẳn, đầy ngạo mạn và thách thức, khiến cho rất nhiều người nổi giận, giận đến nỗi rất khó để đọc lại lời phát biểu đầy đủ của đồng chí một cách công tâm và bình tĩnh – một điều kiện không thể thiếu để hiểu được người ta muốn nói gì.

Tất nhiên, việc nói, nhất là nói trên chốn ảo như fb là tùy mỗi người, và tin hay không lại càng là quyền của mỗi người. Có điều, nói sao cho khỏi mang khẩu nghiệp là điều mà các thí chủ nên nghĩ tới.

*****

Cá cá.

Trong một bài học vật lý ngày xưa, có khái niệm vùng bán dạ, là vùng mép của bóng đen, đó là vùng không hoàn toàn được chiếu sáng hay bị che phủ.

Ngoài ra còn có khái niệm vùng xám, cũng là vùng chuyển tiếp giữa hai vùng có đặc tính khác nhau. Trong thực tế, hầu như không có sự chuyển từ đen sang trắng, ví dụ thế, mà không có vùng đệm, hay vùng xám.

Vùng xám nhiều khi rất khó xác định, ví dụ như khi nói điện áp an toàn cho người là 48V, thì không có ai lại đi diễn giải rằng điện áp 49V sẽ gây chết người, còn 47V thì không.

Việc ông Phát nói rằng cá ở bên ngoài phạm vi 20 hải lý là an toàn có thể hiểu rằng nó đã ở ngoài vùng xám. Mổ xẻ chi ly câu nói của ông, có lẽ không khác mấy khi so với việc chất vấn rằng điện áp 47,99V có an toàn hay không.

Còn việc bên trong 20 hải lý có an toàn hay không, và bao giờ an toàn, lại là một câu chuyện khác. Nó có thể sạch, và an toàn sau khi trâu bò đánh nhau xong, ai mà biết được.

Tháng 5, 2016.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s