Bác Tư Đờn

Trần Kim Chi

 

Bác Ba chém vè

Má có một người bạn rất thân, thân từ thời con gái. Bác làm giao liên. Ngày má lấy chồng bác cũng lấy chồng. Hồi đó cách mạng động viên lấy chồng thương binh,bác đã thương một người thương binh cụt tay tới tận vai. Người bác nhỏ xíu, nhưng má nói bác chỉ nhỏ xương nhưng bác rất nhanh nhẹn. Hễ cứ nghe hơi đầm già mút đằng xa, mọi người chưa kịp phản ứng bác đã vọt xuống sông, xuống mương lẹ như rái cá nên bác có biệt danh là Chị ba chém vè.

Bác nhanh vậy nhưng cũng có lần bị lính Tây bắt được, nó lấy giày đinh dẫm gãy hết xương sườn của bác. Bây giờ ngực bác lồi lõm như ruộng mới cày xong. Lấy chồng thương binh nên bác cực lắm, vừa nuôi ba con nhỏ vừa làm giao liên cho cách mạng. Ngày nọ bác trai đem đâu về một mớ khô cá nóc. Bác thương chồng con nhường chồng con ăn hết bác chỉ ăn cơm với muối nên …bác thoát chết và sống một mình khi còn rất trẻ.

Ngoài 40 bác lại lấy chồng, người chồng nầy cũng là thương binh cụt tay tới tận vai chỉ khác là tay bên kia. Bác lại vừa nuôi chồng vừa làm giao liên, lại bị lính Mỹ bắt giẫm gãy thêm mớ xương cẵng tay,cẳng chưn nhưng bác vẫn gan lì cho tới ngày giải phóng. Giải phóng về, người người về quê, đất đai của ai trả người nấy hai bác tay trắng lại hoàn tay trắng , mà chỉ có một đôi tay rưỡi nên rất cơ cực. Ngày ngày bác bơi xuồng ra sông Cái lớn gặp gì vớt nấy chớ không chịu nhận của ai thứ gì. Bác trai thì dạy con nít học chữ không lấy tiền, bà con trả gì nhận nấy, mấy lon gạo, nãi chuối… Mỗi lần tôi về quê, bác lại chạy qua mừng rỡ, lăng xăng thăm hỏi rồi khoe nhờ Bác Hồ, nhờ Nhà nước hai bác đã có nhà tình nghĩa, không còn chịu dột nữa (nghe đâu nhà tình nghĩa của bác đáng ra có vách, nền xi măng, nhưng từ trên huyện xuống xã nó rơi mất vách rồi từ trong xã ra tới đầu vàm nó đã rớt mất phần nền nên nhà bác vẫn nền đất, vách lá). Vậy mà bác vui, thấy thương.

Bây giờ bác trai đã mất, bác cũng đã gần 90, đã hơi lẫn dù vẫn còn nhanh nhẹn. Mỗi lần giỗ bác trai bác bắt mọi người phải ra sân chào cờ rồi mới cho vô ăn. Bà con lối xóm thương bác nên cũng chìu lòng, ê a hát quốc ca. Lá cờ của bác cũng thấy thương lắm vì nó cũng tả tơi rồi…Tôi cầu cho bác luôn khỏe mạnh, lẫn một chút vậy mà bác vui với lòng yêu nước tinh khôi, và niềm tự hào xưa cũ.

***

Bác Tư Đờn

Khi tôi còn chút xíu bác đã già, tôi không biết bác già cỡ nào chỉ nhớ bác chỉ còn 1 cái răng cửa duy nhất, mỗi khi bác lên vọng cổ, cái răng như rung lên tôi chỉ lo nó rụng. Khi bác tới chơi, lũ con nít chúng tôi bu lại để nghe bác kể chuyện…cua đào, dù không phải chuyện thần tiên nhưng đào của bác khi thì đẹp như Hằng Nga khi thì như Vương Qúy Phi hay Đắc Kỷ ho gà nghe cũng thần tiên lắm nên đứa nào cũng khoái. “Tuyệt chiêu của qua là hơi vọng cổ thần sầu, người đẹp cỡ Điêu Thuyền cũng gục”. Rồi bác cầm lấy cổ chai rượu đờn “tẳng tẳng” rồi lên vọng cổ để khoe giọng thần sầu. Bác còn một khả năng “ thần sầu” khác là uống rượu như uống nước. Uống không cần mồi, chỉ cần miếng cóc,ổi hay cục muối là bác làm đứt chai hai lít như không. Cứ mút miếng mồi cái chóc là làm một ly rượu cái ót .

Lần nọ bác ngồi nhậu một mình ngoài hàng ba, trời mưa lạnh càng nhậu càng thấm. Cứ ca một câu, mút miếng xoài cái chóc, “quất” ly rượu cái ót nghe ngọt xớt. Vô phúc cho con cóc nhảy vô dĩa mồi của bác, bác quờ tay mút cái chóc, làm cái ót. Tới sáng, bác quắc cần câu, nằm ngủ thẳng cò, còn con cóc thì trắng hếu…

Bác gái mất, bác không còn kể chuyện cua đào nữa mà hát bài khóc vợ. Những ngón tay dài ốm nhom quấn quanh cổ chai rượu đã cạn, bác đờn “tẳng tăng” rồi ca: “Cơn gió lạnh thương người chiếc bóng, khúc nhớ nhung khiêu gợi lòng sầu, người thương trong mộng của tôi ơi, nay đã hóa ra người thiên cổ, xa xa tôi nhìn bóng cây lã lướt về… chiều…” ca tới đây thế nào bác cũng khóc, nước mắt bác nhỏ xuống chiếc răng duy nhất làm nó rung lên.

Bác khóc vợ được chừng ba tháng thì bác dắt bác Tư gái mới dìa. (Hình như ai càng khóc vợ nhiều càng mau lấy vợ). Bác phân trần, bác Tư bây lo qua không biết mần ăn gì nên đã sắm sẳn cho qua khi bả biết mình không qua khỏi. Tôi nhớ tới bác Tư gái, nhớ bàn tay có cả 10 ngón “quam quam” không duổi thẳng được vì mần công chiện nặng nhọc tối ngày, nhớ cả ánh mắt long lanh khi ca thán chồng: “ổng biết mần ăn gì đâu con ơi, chỉ giỏi đờn ca với cua đào”.

Tôi nhớ đêm miệt đồng xuống mau, chừng 9-10 giờ là đã khuya lắm,tiếng bác tư gái mới rao “ai bánh cà bắp hôn?” lan xa trên sông rộng. Sông mênh mông, rừng lá dừa nước tối hù, lập lòe đom đóm, bác một mình buôn bán nuôi chồng khi bác Tư trai mắc ca bài khóc vợ…

 

***

Bản Con gà nòi

Thiệt ra nó là một bài Phụng hoàng nhưng nó gắn với một “sự kiện” nên được bà con xóm Vàm ghi nhớ một cách tếu lâm như vậy.

Hôm đó, lục bình đầy sông nên xuồng ghe mắc kẹt hết lại. Trong đám xuồng ghe thương hồ có hai vợ chồng buôn bán đồ hàng xén trên sông cũng bị kẹt lại ở gần nhà tui. Nghe đâu quê họ tuốt ngoài Bắc, anh chồng trắng trẻo lẻo khẻo, còn cô vợ thì thì mạnh dạn, phì nhiêu và giỏi giang cỡ chị Dậu, chỉ có điều chị nói hơi bị nhiều.

Ngồi đợi nước ròng lâu cũng buồn, anh chồng đem con gà nòi lên bờ cho nó đi lại giản gân cốt. Anh nói anh mua con gà nầy đem về o bế cho ngon rồi bán lại kiếm lời. Vì là gà hay nên giá mắc lắm, vốn liếng một chuyến buôn bán của anh đổ hết vô đó.

Ngồi o gà một hồi thấy anh chị em xóm tui đang gây độ ca tài tử anh liền lấy bội úp gà rồi nhảy vô tham gia, tuy là dân Bắc kỳ chính hiệu nhưng rất thích ca cổ và ca khá mùi. Anh ca hết bài nầy tới bản khác rất hay nhưng chỉ có điều anh đớt chữ l và n nên nhiều khi bà con đang đắm chìm thưởng thức làn hơi truyền cảm thì anh lại đớt. “Bớ Dương Nễ, Dương Nễ ơi năm xửa năm xưa ta với mi nà huynh nà đệ…” Hay “Quán gấm đầu nàng có làng dệt tơ bán tơ…”(Quán Gấm đầu làng có nàng dệt tơ bán tơ) thì bà con cười bò. Thấy vậy anh liền đổi qua Tân cổ giao duyên, không còn kêu nàng mà là em đỡ bị ca nhầm “nàng hỡi nàng ơi” mùi mẫn thành ” làng hỡi làng ơi” như cháy nhà. Đó là bản Phụng Hoàng, Duyên lỡ. Anh nói lối “Mùa xuân lầy em phải theo chồng dề đất nạ, xa quê hương xa nuống cải lương cà…”, cặp chưn mày của anh xụ xuống đầy thương tâm. “Thì cũng cầu chúc cho em được hạnh phúc trăm năm, phận đẹp duyên ưa phỉ nguyền mai trước, kể từ nay không còn gì mơ ước, em đi theo chồng, buồn khổ để riêng anh”. Đôi mắt anh như có nước, bà con cũng sụt sùi theo. Đến lúc cao trào, khi người con gái yêu cầu hãy quên đi, anh hát “xin hãy để em quên chứ đừng bảo tôi quên, lỡ cuộc hẹn thề ai là người buồn khổ hơn ai?” Song lang nhịp cái chóc. Nghe đã sao đâu. Có tiếng gà quang quác, anh dảnh tay lên nghe. Bà con hối, tiếp đi mậy. Anh liền trở lại u sầu. “ Cơ tạo lá lai, chuyện hợp tan tan hợp bởi do trời, ai phụ duyên ai vì hoàn cảnh đổi dời. Xấu số vô duyên nên là người ngoại cuộc ợ.” Xuống chỗ nầy anh còn thêm chữ “ợ” khiến bài ca thêm thần sầu. Bà con lấy viết ra chép lia lịa bài Phụng hoàng quá mùi nầy.

Hổng mấy chốc mà chiều đã tàn, lục bình đã trôi gần hết. Tiếng cô vợ kêu vơi vơi. Anh đành bịn rịn chia tay. Ra sân anh sảng quàng thấy con gà nòi đâu mất. Thì ra nó bị chó dí nhảy vô đám lá dừa nước. Bà con hè nhau nhảy xuống kiếm tiếp anh nhưng rừng lá thì tối, ô rô mọc đầy. Cuối cùng anh đành tiu nghỉu leo lên. Len lén xách bội không đi xuống ghe. Cô vợ hất hàm hỏi. Gà đâu? Anh lí nhí, mất tiu rồi. Cô vợ quất cho một dầm anh lọt tuốt xuống sông. Mới bám be ghe leo lên, cô vợ dứ dứ cây dầm anh liền tự giác nhảy tọt xuống nước. Vợ chèo đi, anh lội theo bám bánh lái.

Ghe xa dần,bóng cái đầu anh thò lên mặt nước nhỏ xíu anh còn quay lại vẫy vẫy tay trong tiếng cô vợ chửi lồng lộng, chửi vơi vơi, chửi có dây có nhợ… Từ đó bài Phụng hoàng đổi tên thành bài Gà nòi.

(Ảnh siu tầm trên in tơ lét)

(Ảnh siu tầm trên in tơ lét)

Gallery

CHUYỆN TÌNH BA KHÍA

This gallery contains 1 photos.

Trần Kim Chi ***   Ba Cọp ngon lành Xóm Cái Bần Lớn của tôi nằm dọc theo con rạch ngoằn ngoèo, nghe người già nói là do voi đi uống nước thét rồi thành sông, xóm có chừng vài … Đọc tiếp

Gallery

Miền quê Bangladesh

This gallery contains 8 photos.

Vài hình ảnh về vùng quê của đất nước Bangladesh. Tháng 7/2015

Gallery

PHẬN MỎNG

Trần Kim Chi ***** PHẬN MỎNG Ba nó say xỉn tối ngày, mần mướn được 1 đồng uống rượu hết 2 đồng nên cũng không nuôi gì mẹ con nó, vậy mà cứ rượu vô là quánh mẹ nó lên … Đọc tiếp

Gallery

Xứ sở anh hùng

Xứ sở anh hùng  Tôi đã từng sống ở một xứ sở rất có truyền thống văn hóa mấy ngàn năm lịch sử, người người đều văn hóa, đi đâu cũng thấy gia đình văn hóa, nhìn đâu cũng thấy … Đọc tiếp

Gallery

CHỬI THỀ NÓI TỤC = MẤT DẠY

Đoàn Nam Sinh   Lắng trong lời lẽ thường đàm của người ở chợ búa, bến xe bến tàu ngày xưa, nhất là chỗ ăn uống rượu chè, chỗ cờ bạc ăn thua, chỗ giang hồ tứ chiếng hội lại, … Đọc tiếp

Gallery

TỆ NGHIỆN NGẬP

Đoàn Nam Sinh Trải qua 40 năm mình mới nghiệm ra vài điều nhỏ, trong ấy có chuyện nghiện. Thì thôi cũng phải ghi lại chút gì đó cho mọi người cùng bàn. Tệ nghiện rượu. Thì sách tây cũng … Đọc tiếp