Bản sắc

Nhìn mọi người chơi Trung thu, chợt nhớ tới niềm tự hào của người quê ta.

Đó là niềm tự hào rằng suốt chiều dài lịch sử 4071 năm văn hiến, trong đó có gần 1066 năm Bắc thuộc với nhiều hình thức và mức độ khác nhau, dù bị bọn bành trướng và xâm lược phương Bắc dùng đủ loại âm mưu thâm độc để đồng hóa quê ta với phương Bắc, nhưng người quê ta vẫn giữ được bản sắc riêng của mình, không bị lai tạp.

Ấy là ta vẫn mơ màng tự phê với nhau như vậy, nhưng trên thực tế thì cuộc đời không nhất thiết phải giống như mơ.

Khoan nói tới sự tích Lạc Long Quân mang 50 người con trai xuống biển lập nghiệp (và bắt đầu cho thời kỳ 18 đời vua Hùng trải dài suốt gần 2000 năm) vào thời kỳ mà ở quê ta vẫn còn theo chế độ mẫu hệ, một điều gián tiếp chứng tỏ rằng huyền thoại này ra đời sau đó rất lâu, khi văn hóa phụ hệ từ phương Bắc đã phủ sóng khắp quê ta. Chỉ nói tới khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 39, khi mà ở quê ta vẫn còn chưa hết ảnh hưởng của chế độ mẫu hệ, bộ máy nhà nước ở quê ta khi đó vẫn còn chưa hoàn chỉnh với các Lạc Hầu, Lạc tướng và các thủ lĩnh địa phương rải rác ở khắp nơi, thì từ mấy trăm năm trước, thời Xuân Thu Chiến quốc ở Trung nguyên đã có Đông Chu liệt quốc, đã có Tần Thủy Hoàng, đã có các bộ máy chính quyền hoàn chỉnh để cai trị những quốc gia thật sự, có nền kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học, cấu trúc xã hội phát triển đến mức độ mà quê ta đến cả ngàn năm sau, thời các vua Lý, Trần vẫn còn khó mà sánh được.

Vậy bản sắc của quê ta, cho đến nay còn giữ được, là gì?

Là tà áo dài, được phát minh vào khoảng năm 1930?

Là món phở, chắc chắn chưa có trước khi Pháp chiếm miền Bắc?

Là môn hát tuồng, một loại hình văn nghệ cổ truyền rất phổ biến ở miền Trung, nhưng chỉ khác với Kinh kịch của Trung quốc ở chỗ là nó được trình bày bằng tiếng Việt?

Trống đồng, hóa ra không chỉ có ở quê ta. Bên tàu đầy, thậm chí còn nhiều hơn.

Múa sạp, tưởng là đặc sản quê mình, thật ra nhiều nước khác cũng có.

Trong khi đến nay người Tày, Nùng, Thái, Mèo v.v… vẫn còn những bộ quần áo đặc trưng của dân tộc thì người Kinh vốn được coi là đại diện cho người Việt, lại đã Âu hóa đến nỗi không mấy người biết đến những yếm, khố, áo tứ thân, váy đụp v.v… có từ bao giờ và biến mất khi nào.

Tác phẩm văn học nổi tiếng của quê ta thì có Truyện Kiều được phổ thơ từ một truyện ngắn bên Trung quốc. Các bậc trí giả ngày xưa, để lập thân thì ai cũng phải thuộc lòng Tứ thư, Ngũ kinh của tàu, cùng với vô vàn các điển tích bên tàu, và từ họ, văn hóa tàu đã đi vào từng ngóc ngách trong cuộc sống của mọi người dân quê ta một cách tự  nhiên như nước uống và khí trời. Nho giáo, Đạo giáo của tàu với những Tam cương, Ngũ thường, Tam tòng, Tứ đức lại là chuẩn mực đạo đức của dân quê ta. Những nhân vật trong Tam quốc, Thủy hử, Tây du ký v.v… là những nhân vật thân quen không chỉ với dân tàu. Và tất cả những thứ đó, không ít thì nhiều đã đi vào tiềm thức của người quê ta để trở thành cách nghĩ, cách sống của mọi người.

Những gì khác với bên tàu, như chuyện quê ta không có những tòa cung điện nguy nga của vua chúa, hay các tòa lầu hay đền chùa hoành tráng, chỉ bởi vì chưa thể làm theo được chứ không phải vì người quê ta muốn như vậy. Thành nội ở Huế, một mô phỏng nhỏ theo phong cách tàu, hay gần đây các chùa chiền đang thi nhau nở rộ trên khắp quê ta, đã chứng tỏ rằng khi có điều kiện thì người quê ta sẵn sàng học tập và làm theo phong cách bên tầu như thế nào.

Bởi thế nên không có gì lạ khi các thi nhân quê ta, với đặc điểm miền Bắc là một xứ nhiệt đới gió mùa, miền Nam chỉ có hai mùa mưa nắng, lại không ngớt ca ngợi vẻ đẹp của mùa xuân, là mùa ở miền Bắc thì mưa phùn gió bấc rét lạnh, miền Nam thì đang phải chịu cái nóng cuối mùa khô, hoặc ca ngợi mùa thu trăng trong gió mát mà thật ra lúc đó miền Bắc bước vào thời kỳ mưa chuyển mùa sùi sụt, miền Nam cũng đang ở nửa cuối mùa mưa, chỉ vì sách tàu vẫn viết như thế.

Và cũng không có gì lạ nếu như đêm Trung thu – đêm hội ngắm trăng phá cỗ ở quê ta lại thường rơi vào dịp mưa gió hay mây đen đầy trời, chứ không phải vào mấy tháng sau, khi đó thời tiết quê ta sẽ rất đẹp còn bên tàu thì đã có tuyết rơi.

Nhưng dù vậy thì tất cả những chuyện đó vẫn không làm mấy ai phải bận tâm suy nghĩ về cái niềm tự hào rằng dân quê ta giữ được bản sắc riêng của dân tộc. Mọi người còn đang mải vui, như hôm nay là vui chơi tết trung thu của trẻ con. Giống như ai đó đã thốt lên trong một bài thơ trào phúng:

“Trung thu là tết thiếu nhi

Mà sao người lớn lại đi nhiều nhiều”

(Và ngày hôm sau, năm nào báo chẳng đưa tin đêm Trung thu cháy phòng nhà nghỉ).

Có lẽ đây mới là bản sắc của người quê mình?

Tháng 9/2016.

 

Áo dài là một loại trang phục rất phổ biến trên thế giới, đã được VN chọn làm Quốc phục.

Áo dài là một loại trang phục rất phổ biến trên thế giới, hình như đã được VN chọn làm Quốc phục.

 

 

Trang phục được cho là cổ truyền của quê ta trên đường phố Bangladesh

Trang phục được cho là cổ truyền của quê ta trên đường phố Bangladesh

 

Gallery

Nhìn lại cuộc chiến Việt-Trung năm 1979 (trích đoạn)

Nguyên tác: Xiaoming Zhang,  “China’s 1979 War with Vietnam: A Reassessment” The China Quarterly, bộ 184, tháng 12 năm 2005, trang 851-874 Trong hơn hai mươi năm Trung Quốc đã viện trợ cho Hà Nội trên 20 tỷ đô la … Đọc tiếp

Gallery

Một lần từ đỉnh núi Bavi

This gallery contains 5 photos.

Tháng 6/2016

Gallery

Cõi nhớ

This gallery contains 1 photos.

Trần Kim Chi   Cõi nhớ Nó sàn sàn tuổi tôi nhưng là bạn vong niên của ông xã nên tôi nghiễm nhiên được nó kêu bằng chị một cách rất nghiêm cẩn. Nó ốm nhom đen thui, ít nói … Đọc tiếp

Gallery

Chuyện của cá

  Cá chết. Định để im xem sao nhưng bỗng dưng ăn phải khoai ngứa nên bam tí😀 Ấy là cái chuyện cá chết ở miền Trung. Hiện giờ mọi con mắt đang nhìn về Vũng Áng với thủ phạm … Đọc tiếp

Gallery

Lẩn khuất

This gallery contains 1 photos.

Trần Kim Chi Mỗi ngày đi học tôi phải đi qua đám lá dừa nước cao vút, rậm rạp. Lá nầy dùng để xóc nóc nhà nên phải cao trên 3 mét. Đang nắng chang chang bước vô đây là … Đọc tiếp

Gallery

Quốc món

This gallery contains 1 photos.

Nói đến món ăn Việt tiêu biểu, chắc ai cũng nghĩ đến phở, giống như khi nói đến y phục Việt thì người ta nghĩ ngay đến áo dài. Áo dài ra đời tại Hanoi vào khoảng đầu những năm … Đọc tiếp